Young Managers
مرکز مقالات علمی مدیریت 
پيوندهای روزانه

مقدمه :

ماهیت جامع لیست استراتژیهای حل مسئله به افراد اجازه می‌دهد تا از شیوه چک لیست برای حل مسئله استفاده کنند. همچنین موجبات آموزش دیگران را در حل مسئله فراهم می‌آورد. طبقه‌بندی استراتژی‌ها در چند طبقه زمینه ایجاد استراتژی‌‌های جدیدیی را ایجاد می‌کند که در یک طبقه جای می‌گیرند.


استراتژی‌هایی که در فهم (شناخت) مسئله کمک می‌کند:

•-         روشن نمودن مسئله

•-         شناسایی عوامل کلیدی در مسئله

•-         تشخیص مسئله یا یک فرآیند یا موقعیت مربوط

•-         ترسیم یک تصویر یا دیاگرام مشکل یا فرایند یا موقعیت مرتبط(مربوط)

•-         ایجاد یک مدل از مسئله یا یک فرایند مربوط

•-         تصور وجود یک مسئله، یک فرایند کلیدی یا موقعیت

•-         شبیه سازی یا به کارگیری عامل کلیدی مسئله

•-         ملاحظه یک مثال ویژه

•-         ملاحظه مورد‌های جاری

•-         تغییر جنبه

•-         ملاحظه سطوح

استراتژی‌هایی که به ساده کردن وظیفه کمک می‌کند:

•-         ساده سازی مسئله

•-         حل یک قسمت در یک زمان

•-         تعریف مجدد مسئله

استراتژی‌هایی که در تعریف علل مسئله کمک می‌کند:

•-         جمع آوری اطلاعات مربوط به اینکه چه چیزی قبل، حین و بعد از مسئله اتفاق افتاده است

•-         سازماندهی اطلاعات در یک جدول، نمودار یا لیست و جستجوی یک الگو

•-         تلاش برای ایجاد بدترین مسئله

•-         مقایسه موقعیت‌ها با و بودن مسئله

•-         بررسی علل پیچیده و تعاملی

  • - ملاحظه اثرات غیرخطی

استراتژی‌هایی برای جلب کمک‌های خارجی جهت شناسایی راه حل‌های ممکن

•-         کمک طلبیدن از دیگری خصوصاٌ از یک متخصص

•-         جستجوی جواب در موارد مکتوب

•-         استفاده از ابزار یا تکنولوژی

•-         به کارگیری روش‌های علمی

•-         استفاده از ریاضیات

  • - استفاده ار فرمول

استراتژی‌های به کارگیری منطق برای شناسایی راه حل‌های ممکن

•-         دلیل آوردن از طریق آنالوژی ( مقایسه، قیاسی) در به کارگیری چیزهایی که شما درباره مسائل مشابه یاد گرفتید

•-         استفاده از دلایل قیاسی

•-         استفاده از دلایل استقرایی

  • - سئوال از مفروضات

استراتژی‌های به کارگیری راه حل ممکن به عنوان یک نقطه آغاز که در حل مسئله به شما کمک می‌کند

•-         حدس زدن، کنترل کردن و تنظیم نمودن

  • - کار معکوس ( کار عقلی- پشتیبانی)

استراتژی‌هایی که در اینجا بهترین راه حل ممکن به شما کمک می‌کند

•-         هزینه و منافع راه حل‌های ممکن را حدس بزنید

•-         انتخاب یک یا چند گزینه برای اجرا

•-         به کارگیری بهترین راه حل و جمع آوری اطلاعات درباره اثرات آنها

استراتژی‌های کارکرد بهینه در حل مسئله

•-         فکر کردن درباره گزینه‌ها بدون ارزیابی فوری آنها

•-         تنظیم یک هدف با یک مقصود که شما ارزش گذاری کردید

•-         جلوگیری از گسیختگی

•-         کارکردن در یک تنظیم(مجموعه) جدید

•-         تنظیم زمان محدود به صورت بهینه

•-         کارکردن با فرد دیگر

•-         ایجاد یک حالت(mood) مثبت با یک سطح انگیزش بهینه

•-         دیدن مسئله به عنوان یک چالش یا فرصت

•-         تفکر با اعتماد به نفس

•-         تنفس دادن

•-         اصرار کردن(ایستادگی کردن)

استراتژی هایی که در حل مسائل چندگانه کمک می‌کند

•-         تطبیق یک سبک حل مسئله

•-         به کارگیری

•-         حل یک مسئله در یک زمان

 

توضیح استراتژی‌های حل مسئله با مثال:

 

استراتژی‌هایی که در فهم مسئله کمک می‌کند. Strategies for understand the problem

•-        روشن نمودن مسئله:clarify the problem 

حل کردن یک مسئله خاص خیلی راحت‌تر از یک مسئله مبهم است. بنابراین قبل از جستجوی راه حل، مسئله را روشن (شناسایی) نمایید. اگر مسئله این است که همسر شما می‌گوید شما به اندازه کافی حامی (supportive) نیستید باید معنی حامی را پیدا کنید. اگر مسئله شما این است که نمی‌توانید یک تکنیک را به کار گیرید، تعیین کنید چه اتفاقی نمی‌افتد که باید بیفتد. اگر مسئله شما یک سئوال ریاضی است، به دقت سئوال (به ویژه هدف آنرا) مطالعه کنید: آیا جواب فرض شده به وسیله متر بیان می‌شود یا سانتی متر، دایره است یا مربع، یا.....

•-        شناسایی عوامل اصلی مسئله: Identify key elements of the problem

ما با مسائلی مواجه می‌شویم که اهمیت آنها برای ما متفاوت می‌باشد و غالباً اطلاعات کم می‌باشد. تمرکز روی اطلاعات غیر قابل استفاده ما را سر درگم و زمان را تلف می‌کند. بنابراین قبل از اینکه برای جستجو راه حل‌ها اقدامی صورت گیرد، عوامل اصلی مسئله شناسایی شوند.

اگر مسئله این است که یک زوج برای مشاوره به شما به علت ابهام و سردرگمی مراجعه می‌کند از آنها بخواهید راجع به سردرگمی خود(زمان آن و مکان آن) بحث کنند. اگر مسئله این است که وقتی سوار دوچرخه می‌شوید جیرجیر می‌کند، تعیین کنید چه قسمتی از آن جیرجیر می‌کند.

- مسئله، فرایند مربوطه یا وضعیت را تصور نمایید. Visualize the problem or relevant process or situation

بعضی وقت‌ها می‌توانیم مسئله را ببینیم و تمام قسمتهای مهم آن جلوی چشم ما باشد. این به شما در فهم مسئله کمک می‌کند. اما بعضی مواقع ما نمی‌توانیم عوامل اصلی را ببینیم، زیرا آنها فوراً اتفاق می‌افتند یا قابل دیدن نیستند. در این حالت تجسم کردن عوامل اصلی مسئله بسیار مفید است. بنابراین اگر قصد دارید که آینده جهان را پیش‌بینی کنید صداهای بلند را تجسم کنید و حوادث را جستجو نمائید. اگر شما می‌خواهید یک قفل را بدون کلید باز نمایید، باید مکانیزم قفل را تجسم کنید. اگر می‌خواهید چگونگی مرتکب شدن قاتل راتعیین کنید حوادثی را که شواهد فیزیکی را شرح می‌دهد، تجسم کنید.

- تصویر یا نمودار مسئله یا فرایند مرتبط با آن یا وضعیت را رسم کنید: Draw a picture or diagram of the problem or process

تجسم یک مسئله در فهم آن به شما کمک می‌کند. اگرچه ما می‌توانیم فقط بخشی از اطلاعات قابل تجسم را در هر لحظه در ذهن نگهداری کنیم، با این وجود اغلب ترسیم یک تصویر یا نمودار مفید می‌باشد. بنابراین اگر شما می‌خواهید تصادف دو هواپیما را محاسبه کنید، مسیر و سرعت هر دو را به تصویر بکشید. اگر شما می‌خواهید به یک خانه حمله کنید در جائی که یک تروریست کسی را به گرگان گرفته است، نقشه اتاق، درها، پنجره ها، گروگان و ... را بکشید. اگر می‌خواهید سرعت توزیع کالاها را بین فروشندگان بالا ببرید، نموداری بکشید که مراحل فرآیند را نشان می‌دهد.

- مدل مسئله یا فرایند مرتبط با آن را ایجاد نمایید.create a model of the problem or a relevant process

ایجاد یک مدل برای مسئله یا فرآیند مرتبط با آن به ما کمک می‌کند بر روی عوامل اصلی متمرکز شویم و پتانسیلی برای اصلاح مدل و دیدن اینکه چه اتفاقی می‌افتد به ما می‌دهد. برای مثال اگر شما می‌خواهید خسارت ناشی از تصادف اتومبیل را به فرد به حداقل برسانید، یک مدل کامپیوتری از ساختارها و نیروهای دیگر ایجاد نمائید. اگر شما می‌خواهید نزاع بین‌المللی را کاهش دهید، یک مدل از علت‌ها ایجاد کنید.

- وجود مسئله، یک فرایند کلیدی یا راه حل را تصور نمایید.

Imagine being the problem, a key process or a solution

 تصور کردن به ما کمک می‌کند یک مسئله را از طریق تصور ذهنی آن بفهمیم. فهمیدن بیشتر در مواردی اتفاق می‌افتد که ما مسئله، فرایند اصلی یا راه حل را تصور ذهنی نمائیم بنابراین اگر شما می‌خواهید زمان و فضا را بفهمید، می‌توانید حرکت یک پرتو روشن را بسنجید. اگر شما می‌خواهید به یک فردی کمک کنید که خیلی پارانوئیدی باشد تصور کنید که شما همان فرد هستید و کلمات را همانطور ببینید. اگر شما می‌خواهید یک پیروزی در یک بازی بزرگ بیسبال بدست آورید، می‌توانید بالا رفتن چوگان، دیدن توپ را به صورت روشن تصور کنید.

- عامل کلیدی یک مسئله را شبیه سازی نمایید.of the problem Simulate or act out a key element

فهمیدن مسائل پیچیده یا مبهم خیلی مشکل است. شبیه سازی عامل اصلی خیلی مفیدی است. برای مثال اگر شما در حال محاسبه احتمال وقوع حادثه هستید، می‌توانید موقعیت را شبیه سازی نمائید و نتیجه را خودتان مشاهده کنید. اگر می‌خواهید به شخص دیگری کمک کنید که به صورت اجتماعی موفق شود، می‌توانید طوری عمل کنید که شخص عمل نماید و نتایج آن را نیز مشاهده نماید. اگر می‌خواهید بررسی کنید چرا سفینه هوایی منفجر می‌شود، پرواز را شبیه سازی کنید و تلاش کنید صحنه انفجار را باز سازی نمائید.

- یک مثال ویژه را بررسی کنید(موارد واقعی) consider a specific example

اغلب مسائل به صورت خلاصه با ما برخورد می‌کند. ایجاد یک مثال واقعی به ما کمک می‌کند مسئله را بر طرف کنیم. همانطور که ممکن است یک قسمت ویژه از بدن دایناسور را برای فهم دایناسور از بین ببریم. اگر می‌خواهید بدانید چه چیزی باعث ناراحتی درونی یک فرد می‌شود، یک فرد واقعی را مشاهده کنید که به سایکتیک دچار شده باشد. اگرمی‌خواهید چگونگی محاسبه محیط یک دایره را یاد بگیرید از یک شعاع واقعی استفاده کنید، مانند یک متر و فرمول را به کار گیرید.

اگر می‌خواهید تعیین نمائید چرا قورباغه‌ها چپ و راست در مجاور شما می‌میرند، یک قورباغه مرده را بررسی کنید.

- موارد افراطی را بررسی کنید extreme cases consider

بررسی موارد افراطی یکی از روش‌های بررسی مورد واقعی می‌باشد. اینجا مثال انتخاب برای آزمایش محدودیت‌های یک پارامتر مربوط می‌باشد. بعضی مواقع این ایده روشنی نسبت به فرایندهای مهم ایجاد می‌کند. بنابراین اگر بخواهید تعیین کنید آیا سطح هوشیاری بر نیروی پلیس اثر می‌گذارد، پلیس‌ها را با سطح هوشیاری بالاتر و پائین‌تر ملاحظه کنید. اگرمی‌خواهید تعیین کنید چگونه درجه حرارت بر روی جریان الکتریسیته تاثیر می‌گذارد، درجه حرارت دقیق صفر را برسی کنید.

- جنبه‌ها را تغییر دهید: change perspective

اگر می‌خواهید جرائم را در یک جامعه کاهش دهید، به جرم از نگاه‌های مختلف مجرم و قربانی نگاه کنید. اگر شما می‌خواهید یک گروگانگیر را به تسلیم شدن دعوت نمائید، جنبه‌های شخصی آن را توجه کنید. اگر می‌خواهید از صدمه دیدن یک سگ چموش در امان باشید به جنبه‌های سگ توجه کنید.

- سطوح و سیستم‌ها را بررسی کنید: consider levels and systems

اگر می‌خواهید از سرطان پوست جلوگیری کنید، حوادثی را بررسی کنید که موجب سرطان در سطح محیط خارجی، درون سلولها و بن سلولها می‌شود. اگر می‌خواهید بی‌حرمتی را در سطح مدارس کاهش دهید، سیستمها از جمله جامعه، خانواده و افراد را بررسی کنید. اگر می‌خواهید آب و هوا را پیش‌بینی کنید، شرایط محلی و جنبه‌های هوا را بررسی نمائید.

استراتژی‌هایی که به شما کمک می‌کند وظیفه را ساده نمائید: strategies for simplify the task

- ساده سازی مسئله:the problem  simplify

12a-12' type="#_x0000_t75">بعضی از مسائل با پیچیدگی خود ما را مضمحل می‌کنند. در این موارد ممکن است به ساده سازی مسئله پرداخت. بنابراین اگر می‌خواهید این معادله را حل کنید 0=( a2-2a+1)، آن را به ساده کنید. اگر می‌خواهید تعیین کنید چگونه می‌توانید روی سوخت باقیمانده در مخزن رانندگی کنید، می‌توانید مقدار سوخت را تخمین بزنید و آن را با مصرف کیلومتر برلیتر تعیین کنید. اگر می‌خواهید از کشورتان در برابر حمله تروریست‌ها محافظت کنید، کشورهایی را شناسایی کنید که به احتمال زیاد به تروریست‌ها کمک می‌کنند و در مقابل روش‌های بالقوه این کشورها دفاع می‌کنند.

- در یک زمان یک قسمت را حل کنید؛ solve one part at a time

ممکن است بعضی مواقع برای ساده سازی حل یک مسئله، یک قسمت را در یک زمان حل کنید. برای مثال؛ اگر می‌خواهید تعارض بین‌المللی را در خاورمیانه کاهش دهید، دو کشور را که تعارض را ادامه می‌دهند انتخاب کنید و بروی آنها متمرکز شوید. اگر می‌خواهید یک انسان را به مریخ بفرستید، اول اطلاعات جمع‌آوری شده رباتها را بفرستید و اصلاح کنید. اگر می‌خواهید شخصیتتان را بهبود دهید، یک ویژگی را در هر زمان برای بهبود انتخاب کنید و شروع کنید.

- مسئله را دوباره تعریف کنید Redefine the problem

اگر فعلاً یک مسئله غیرقابل حل به نظر می‌رسد تعیین کنید چه ارزشی برای حل شدن مطلوب است. مسئله را در بعضی راه حل‌های دیگر تعریف کنید. برای مثال اگر یک کشاورز نتواند مسئله چگونگی رشد یک دانه خاص را در زمین حل کند، او ممکن است تحلیل نماید چرا او پرورش این دانه را مفید می‌داند. اگر او تصمیم بگیرد به این دلیل که دانه معمولاً سود نهایی بالایی دارد او ممکن است بررسی نماید چه دانه‌های دیگری سود نهایی بالایی دارند یا حتی بررسی نماید استفاده سودآوری از زمین خود را که آن را کشاورزی کنند بنابراین او مسئله را از ریشه یک دانه معین در زمین به بهره با کسب سودآوری بالاتر بازمین خود تغییر دهد.

استراتژی‌هایی که علت مسئله را مشخص می‌کند  strategies for determine the cause of problem

- جمع‌آوری اطلاعات درباره اینکه قبل، حین و بعد از مسئله چه اتفاقاتی وجود دارد

Collect information about what happens before during and after problem

 مسائل اغلب به وسیله چیزهای قابل مشاهده به وجود می‌آیند. و از طریق حوادث بعد از آن تقویت می‌شوند. بنابراین اگر(فردی) بدخلقی می‌کند، او و موقعیتش را برای جمع‌آوری اطلاعات درباره حوادث قبل، حین و بعد از بدخلقی به دقت مشاهده نمایید. ممکن است دریابید که قبل از اتفاق مسئله، فشار انجام تکالیف سخت مدرسه وجود دارد. اگر فردی اغلب دچار سوهاضمه می‌شود، ممکن است دریابید که چیز خاصی قبل، حین و بعد از مسئله اتفاق نمی‌افتد. هیچ حالت خاصی به نظر نمی‌رسد که سوهاضمه ایجاد کند. بنابراین کاهش قند احتمالاً کمکی به آنها نمی‌کند. اگر می‌خواهید به یک بیمار قلب باز کمک کنید که بعد از عمل غمگین نشود، آن را قبل، حین و بعد از عمل مشاهده کنید.

- اطلاعات را در یک جدول، نمودار یا لیست سازماندهی کنید.Organize information in to a table, chart, or list

وقتی اطلاعات جمع‌آوری شده درباره مسئله را دریک جدول، نمودار یا لیست خلاصه می‌کنید، برای جستجوی  یک الگو راحت هستید. الگو‌ها ممکن است علل مسئله را روشن نمایند. اگر می‌خواهید زمان بعدی را که یک مرد، زن خود را کتک می‌زند، پیش‌بینی کنید، اطلاعاتی را درباره نوبت‌های قبلی کتکاری زن سازماندهی کنید و یک الگو بسازید. از جمله اینکه؛ کتک کاری پس از اینکه عصبانی شد، دشنام داد، مشروبات الکلی نوشید، پیش می آید. اگر می‌خواهید چگونگی به وجود آمدن تصادفات ماشین را ببینید، اطلاعات درباره علت‌های تصادف های قبلی را در یک جدول لیست کنید و با کامل شدن اطلاعات، یک الگو بگیرید.  از جمله یکی از دلایل مهم تصادفات به وسیله مردان جوانی است که مشروبات نوشیده اند و تندتر از سرعت مجاز می‌رانند. اگر می‌خواهید پیش‌بینی کنید سهام چه زمانی افزایش می‌یابند، نموداری از تغییرات قیمت در زمان گذشته و حوادث پس از آن تهیه نمائید.

- تلاش نمائید بدترین مسئله را ایجاد نمائید  try to make the problem worse

یکی از راه‌های تعیین اینکه علت‌های یک مسئله را چقدر شناسایی کرده‌اید، این است که تلاش نمائید بدترین حالت مسئله را ایجاد نمائید. این ممکن است بهترین اقدام باشد وقتی که راه حل مفروض خیلی مشکل، گران، نامناسب و خطرناک باشد. بنابراین اگر فرض کنید که خوردن توت فرنگی علت سرخ شدن بینی شما می‌شود، منتظر بمانید تا بینی شما طبیعی بشود و یک توت فرنگی کوچک بخورید. اگر فکر نمائید که تاخیر ذهنی کودک به علت تغییرات در عادات او می‌باشد، عادات او را به طور جایگزینی در فرصت کوچک تغییر دهید و رفتارش را مشاهده کنند.

- موقعیتها را با و بدون مسئله مقایسه کنید compare situation with and without the problem

مقایسه موقعیتها با و بدون مسئله، بعضی مواقع اختلاف علت‌های مسئله را روشن می‌نماید. بنابراین اگر شما می‌خواهید عفونت‌های با کتریهایی که زنان را هنگام زایمان می‌کشد از بین ببرید، زنان مراقبت شده را که دچار عفونت شده باشد، با آنها که نشده‌اند، مقایسه کنید. می‌توانید ببینید آنچه که قرن نوزدهم محققان انجام دادند که زنان که به وسیله یک پزشک کمک ‌شوند که دستشان را در مداوای دو بیمار نمی‌شستند، بیمار شدند و زنانی که به وسیله ماما کمک شدند که دستشان را شستشو می‌دادند، بیمار نشدند. اگر می‌خواهید بدانید چه چیزی باعث ایذر می‌شود، افرادی را مقایسه کنید که ویروس HIV دارند و آنهایی که ندارند، آنها را برای چند سال مشاهده کنید. اگر شما می‌خواهید بدانید چه عواملی جرایم شدید را ایجاد می‌کند، هوشمندی افرادی را که محکوم شده‌اند و آنهایی که نشده‌اند، مقایسه کنید.

- دلایل چندگانه و تعاملات درونی را ملاحظه کنید consider multiple causes and interactions

بعضی مواقع دو یا چند متغییر، علت یک مسئله را به وجود می‌آورند. به عنوان مثال سطح مستی بستگی به خیلی عوامل از جمله مقدار الکل مصرف شده و وزن بدن فرد دارد. سطح زیان آور منو اکسید کربن ممکن است در خانه‌ای جریان پیدا کند که باد در یک جهت مشخصی سخت بوزد، لوله خروج گرما کمتر از یک متر بالای سقف و گرمی خیلی زیاد باشد. اگر ما به همه علتهای مسئله توجه نکنیم ما هرگز آنها را پیدا نمی‌کنیم.

- بررسی اثرات غیر خطی: consider none linear effects

بعضی مواقع متغییرها به صورت خطی علت مسائل هستند. به عنوان مثال هر چه یک بچه را بیشتر برای خوردن راهنمایی کنید آسیب‌هایش بیشتر می‌شود. اگر چه بعضی متغییر‌ها اثرات غیرخطی دارند. برای مثال؛ بعضی محرک‌ها به عملکرد انسان کمک می‌کند، در حالی که مقدار زیاد محرکها، عملکرد را ضعیف نمایند. بنابراین اگر شما می‌خواهید علت یک مسئله را تعیین کنید اثرات غیر خطی را بررسی کنید.

استراتژیهای استفاده از مساعدت خارجی جهت کمک در شناسایی راه حل‌ها

Strategies for identify possible solutions (use foreign assistant)

- از افراد نظر خواهی کنید خصوصاً یک متخصص Ask some one, especially expect

اگر خوب جستجو کنیم، می‌توانیم کسانی را پیدا کنیم که درباره چگونگی حل یک مسئله ویژه بیش از آنچه ما انجام می‌دهیم، می‌دانند. سریعترین راه‌حل مسئله ممکن است خواستن از این افراد باشد. بنابراین اگر شما نمی‌دانید چگونه چکه کردن شیر آب را متوقف کنید، مصاحبه‌های موفقیت آمیز شغلی انجام دهید، با یک متخصص مشورت کنید و یا کمک بخواهید.

- پاسخ‌ها را در مواد مکتوب جستجو کنید seek the answer in written material

منابع مکتوبی وجود دارند که نشان می‌دهند مسئله چگونه حل می‌شود. ابزار جدید اغلب با دستور العملهای دستی وجود دارند. کتابخانه‌ها و کتاب فروشی‌ها پر از کتاب‌های(راهنما) هستند. اگر جستجوی دقیق و درستی انجام دهیم، منابع اینترنتی پاسخ خیلی از سئوالات را می‌دهند. بنابراین اگر می‌خواهید درباره بهبود (عمل) بینی خود یاد بگیرید، شما می‌توانید عمل زیبایی یا بینی را در یکی از موتورهای جستجوی اینترنتی یا دایره المعارف کتابخانه جستجو کنید.

- از ابزار یا تکنولوژی استفاده کنید use a tool or technology

بعضی از مسائل نیازمند ابزار صحیح هستند، مانند؛ یک چکش، کامپیوتر یا محافظ فلزی. بنابراین وقتی یک مسئله برای حل کردن دارید به جستجوی بعضی از انواع تکنولوژی بپردازید که ممکن است شما را کمک کند.

- یک تئوری را بکار گیرید Apply a theory

تئوری‌های خوب به ما نظراتی را ارائه می‌دهد که می‌توان در یافتن حل مسئله به ما کمک کند. برای مثال البته البرت بندوری با ارائه تئوری یادگیری احتمالی پیشنهاد می‌دهد اگر ما می‌خواهیم به یک کودک عمل نوع انسان دوستانه را یاد بدهیم باید یک مدل انسان دوستانه در رفتار ارائه دهیم، درباره اهداف انسان دوستانه صحبت کنیم، وقتی او انسان دوستانه رفتار می‌کند.  تئوریهای دیگر در زمینه مختلف مانند اقتصاد، فیزیک و...، راه حلهای ممکن را برای انواع مختلف مسائل پیشنهاد می‌دهند.

•-        بکارگیری روش علمی : apply the scientific method

روش علمی در تولید بسیاری از پیشرفتهای بزرگ تاریخ اخیر بشر کمک کرده است. از جمله؛ در برابر کردن میانگین امید به زنگی انسان، دستیابی انسان به ماه، کشف سیاراتی که به دور ستاره‌ها می‌گردند. روش شامل جمع‌آوری منظم داده و اطلاعات برای آزمایش یک فرضیه، بکار‌گیری انواع مشخصی از طرح تحقیق وروشهای تحلیلی داده‌ها درباره نتایج می‌باشد.

- از ریاضیات استفاده شود  use mathematics

ریاضیات برای حل بعضی از مسائل ضروری می‌باشد. از جمله اینکه؛ چگونه یک ربات را در مریخ قرار دهیم؛ چگونه تعیین کنیم یک روش معالجه عمومأ موثرتر از روش دیگری برای معالجه سرطان لوزالمعده می‌باشد وچگونه یک منطقه را از تیررس گلوله دشمن دفاع کنیم. انواع زیادی از ریاضیات وجود دارد، اما حتی ساده‌ترین آنها برای حل مسائل مفید هستند برای مثال: اگر شما بخواهید خودرا خوشحال‌تر کنید باید از شمارش روزهای بعد از 14 که شما احساس خوشحالی کسانی بشمارید پس شما یک پایه برای مقایسه بعد از اینکه شما رفتارها یا تغییرات وضعیتی درخوشحالی خود ایجاد می‌کنید، در دست دارید. اگر شما بخواهید ببینید یک روش معالجه جدید دیابت مفید می‌باشد. باید در آزمایشگاه سطوح قند خون گروهی از افراد را که با روش جدید معالجه می‌شوند را با گروهی از افراد که با روش فعلی معالجه می‌شوند، مقایسه کنید.

- ازفرمول استفاده کنید use a formula

بعضی موقع یک فرمول در حل مسئله کمک می‌کند. فرمول می‌تواند یک دستور‌العمل یا مجموعه‌ای از روش‌ها باسد. بنابراین اگر می‌خواهد یک روش دائمی معمولی از بازاریابی ایجاد کنید، از فرمولهای مدادها و ماژیکهای معمولی شروع کنید. اگر می‌خواهید یک خمیر دندان بهتر ایجاد کنید باید یک فرمول نمونه‌ای شروع کنید وتلاش کنید اجرا آن را اصلاح نمائید.

استراتژیهای بکار‌گیری استفاده از منطق در شناسایی راه حل‌های ممکنuse of logic to identify possible solution  

- دلیل با استفاده از مقایسه، بکار‌گیری آن چیزی  که  درباره مسایل مشابه یاد گرفته‌اید

Use of analogy in using what you learned about similar problems

در طی زندگی مسائل زیادی را حل کرده‌ایم. اغلب روشهای حل مسئله که مورد استفاده قرار گرفته و راه حل‌هایی واقعی که درگذشته موًثر بوده‌اند را می‌توان برای حل مسائل جاری بکار گرفت. بنابراین اگر قبلاً مسئله سر و صدای هر شب سگ همسایه را حل کرده‌اید، همان راه‌حل ممکن است با همسایه دیگری که صدای موزیک شبانه هر شب بلند است بکار آید. درحقیقت همان راه‌حل ممکن است چیزی باشد که برای دیگری که عادت مردم آزاری دارد، مناسب باشد.

- بکارگیری دلایل قیاسی Use deductive reasoning        

استدلال قیاسی شامل آمدن از یک قانون عمومی به یک کاربرد در یک مورد خاص می باشد. بنابراین، اگر ما فرض می‌کنیم که مردم در صورتی که دارای انگیزه باشند مرتکب قتل می‌شوند، مظنون به قتل را در بین مردمی که یک انگیزه دارند، جستجو می‌کنیم. اگر ما با یک قول و وعده شروع کنیم که مردم چیزی را انجام دهند که آنها فکر می‌کنند بیشترین سود را برایشان دارد، تلاش داریم انگیزهای کارکنان را برای بهروری کار بهبود دهیم. اگر باور داریم علتها باید قبل از اثر وجود داشته باشند، می‌توانیم نتیجه بگیریم که آتش سوزی چمن زار، علت عمده حملات آسمی که دو روز قبل از آتش وجود داشته می‌باشد، نمی‌باشد.

- استفاده از دلایل استقرایی: inductive reasoning   Use

دلایل استقرایی شامل تعمیم دادن یک موضوع خاص به شکل یک قانون عمومی است. بنابراین اگر بخواهید بدانید که کودک شما در صورتی که به تنهایی بیرون باشد حیاط را ترک می‌کند، چیزی که می‌توانید انجام دهید، به وجود آوردن آن موقعیت و مشاهده پنهانی کودک در موقعیتهای مختلف است. اگر می‌خواهید ثابت نمایید که خوردن شکلات باعث جوشهای صورت می‌شود، هر روز برای مدت دو هفته شکلات بخورید، پس برای دو هفته نخورید. پس هر روز در دو هفته بعدی، پس برای دو هفته بعدی بخورید و وضعیت پوست خود را هر روز گزارش دهید. اگر می‌خواهید بدانید عموماً یک میکروب اصلاح شده در زمینه‌های قبلی دوباره فعال می‌شود، تعدادی از میکروب‌ها را در زمینه‌های مشخصی قرار دهید و پس از آن تعداد را بشمارید.

- زیر سئوال بردن مفروضات:    question assumptions

تفکر ما شامل مفروضات یا باورهایی است که تاکنون به خوبی آزمایش نشده‌اند. از جمله این که؛ مذهب ما یا اخلاق گروه بهترین می‌باشد. اگر بخواهید تعارض بین گروهها را کاهش دهید مفروضاتی را مورد سئوال قرار دهید که به شما کمک کنند و اگر می‌خواهید بچه‌ها را از مصرف داروهای غیر قانونی منع کنید، ازابتدا مفروضاتی را زیر سئوال ببرید که به آنها درباره اثرات داروها که استفاده غیر قانونی دارند آموزش می‌دهند. اگر می‌خواهید روابطتان را با سرپرستان گسترش دهید، ممکن است مفروضاتتان را زیر سئوال ببرید که مهم سرپرستان تشنه قدرت و تمرکزگرا هستند.

استراتژی‌های به کارگیری راه حل ممکن به عنوان نقطه شروع حل مسئله  Strategies ruing a possible solution as a starting point

- حدس بزنید، کنترل کنید، تنظیم کنید  Guess, check, and adjust

ممکن است با حدس زدن یک راه حل، به خصوص اگر محدوده راه حل‌ها ممکن باشد، در یک آزمایش چند گزینه‌ای می‌توانید کنترل کنید تا ببینید حدس شما درست بوده است یا خیر. اگر نبود آن گزینه را حذف کنید. اگر یکی از راه حل‌ها را حذف کرده‌اید، حدس بزنید شاید همان یکی باید راه حل باشد. حدس‌ها می‌توانند به ما کمک کند حتی وقتی که محدوده پاسخ‌های ممکن بی‌نهایت باشد. برای مثال در جستجوی x برای معادلهx+ y= 12 و 2x-y= 3 اگر هیچ پاسخی برای انتخاب وجود نداشته باشد و شما ندانید چگونه معادله مشابه حل می‌شود، شما می‌توانید دربارهx حدس بزنید و اگر غلط بود حدس دوم شما بهتر خواهد بود، الی آخر، بعد حدس خود را تنظیم کنید.

- معکوس کار کنید work backward

در حل یک مسئله اتفاق افتاده، جستجو در ناحیه هدف و کارکردن معکوس، بعضی موقع راه حل‌های سریعی بدست می‌آید. اگر می‌خواهید حادثه درگیری یک قتل را بازسازی کنید، با متهم احتمالی و شواهد موجود شروع کنید، معکوس کار کنید و ببینید چه احساسی ایجاد می‌شود. یعنی به عقب برگردید و مراحل را به طور معکوس بررسی کنید.

استراتژی تعیین انتخاب بهترین راه حل: strategies for determine best solution

- هزینه‌ها و منافع راه حل‌های ممکن را تخمین بزنید.estimate the likely, cost and benefits of possible solution

 از روش‌های قیاسی، استقرایی و علمی برای تعیین هزینه و منفعت هر راه حل استفاده کنید برای مثال: اگر شما یک زگیل روی سر خود دارید، مانند خرید یک کالای بازرگانی می‌باشد. هزینه‌ها شامل هزینه خرید کالا، وقت مصروفه در به کار گیری روزانه آن، هزینه بانداژ کردن اطراف زگیل، زحمت پوشیدن بانداژها، کمرویی ممکن در زمانی که از شما سؤال می‌کنند چرا شما بانداژ پوشیده‌اید، و احتمال زمان وجود زخم. از طرف دیگر منافع آن این است که احتمالاً زگیل از بین می‌رود.

- انتخاب یک یا چند گزینه برای اجرای راه حل Choose one or more options to implementation

یک مسئله معمولاً مستلزم انجام چیزهای دیگر می‌باشد. بنابراین با استفاده از روش علمی، استقرا و قیاس یک یا چند گزینه را برای اجرا انتخاب کنید. انتخاب گزینه معمولاً تحت تأثیر اهمیت هزینه‌ها و منافع آن مطابق ارزش‌های شما می‌باشد. برای مثال اگر می‌خواهید یک زگیل را بردارید، شما ممکن است چیزی را برای انجام دادن انتخاب نکنید و روی میزان شانس برطرف شدن زگیل و زخم نه چندان طولانی آن شرط‌بندی کنید. ممکن است این رویکرد را به این جهت انتخاب نمائید چرا که در مقابل زخم طولانی مدت مقاوم هستید.

- بکارگیری بهترین راه حل و جمع‌آوری اطلاعات درباره اثرات آن:Implement the best solution and collect information about its effects

 با استفاده از استقرا، قیاس و روش علمی اثرات گزینه انتخاب شده را تعیین نمائید. بنابراین اگر بخواهید زگیل را حذف کنید ممکن است یک سال انتظار بکشید و ببینید آن از روی پوست شما می‌رود یا خیر. اگر نرفت، می‌توانید گزینه فعال‌تری را انتخاب نمائید.

استراتژی‌های بهینه سازی حل مسئله: Strategies for optimal problem solving

- درباره گزینه‌ها فکرکنید بدون این که فوراً آن‌ها را ارزیابی نمائید. Think of options without immediately assessment

اغلب عاقلانه است که محدوه گزینه وقتی که در حل مسئله هستید، بررسی شود. چند گزینه ممکن است منجر به حل مسئله شوند، اما یکی از آن‌ها کاملتر یا ارزان تر حل نماید.

افراد ایده‌های خوب خودشان یا ایده‌های دیگران را با ارزیابی فوری، مسکوت نمایند. در این شرایط وجود طوفان مغزی در راه حل‌های ممکن به شما کمک می‌کند. برای مثال؛ آنها را بدون ارزیابی اولیه آنها ثبث کنید. حتی ایده‌های خیلی بد ممکن است اگر آن خیلی زود از حوزه بررسی خارج نشود در یک جهت خوب بکار گرفته شود.

- هدف را با مقصد ارزشگذاری شده، تنظیم نمائید. Set a goal with a purpose you value    

تنظیم یک هدف یا یک نتیجه که ما می‌خواهیم، باعث می‌شود دستیابی بیشتر به ما کمک کند. اگر تکلیف شما این باشد که یک مسئله ریاضی را کامل کنید، ممکن است هدف فردی کامل کردن صحیح همه آنها را به منظور بدست آوردن نمرهA در تکلیف و در این درس داشته باشید. به طوری که بتوانید شانس خود را از به دست آوردن موفقیت برای رشته پزشکی بهبود دهید. بنابراین شما می‌توانید زندگی‌تان را روی کمک کردن به بچه‌های بیمار بگذارید. اگر یک مسئله دستیابی به تحقیقاتی را دارید که به وسیله یک بخش اطلاعاتی انجام شده است، هدف دستیابی را طوری تنظیم نمائید که بتوانید تحقیق نمائید و با یافته‌های خود به دیگران کمک کنید.

- از آشفتگی بپرهیزید Avoid distraction

آشفتگی فرآیند حل مسئله را کند می‌کند. آشفتگی می‌تواند شامل حوادث محیطی مانند تماس‌های تلفنی و صدای ماشین‌ها باشد. آشفتگی همچنین شامل افکار سرزده و تخیل مکرر می‌باشد (این یک موقعیت خیلی وحشتناک). یک راه جلوگیری از مزاحمتهای محیطی است که به جای آرام بروید که کسی نتواند شما را پیدا کند. راه دیگر این است تلفن را قطع نمائید و بنویسید یا بگویید (لطفاً مزاحم نشوید). یک راه کاهش افکار مخل این است که به خودتان بگویید که درباره این موضوعات احساسی- در یک وقت خاص دیگر فکر می‌کنید. راه دیگر کاهش افکار سرزده این است که آن را بنویسید یا به دیگری بگویید آنها را نسبت به شما خاتمه دهد.

- در یک تنظیم جدید کار کنید: Work in a new setting

تنظیمات جدید بعضی موقع انواع جدیدی از افکار را ایجاد می‌کنند که در حل مسئله سخت، مفید هستند. برای مثال؛ بروید و در یک پارک آرام در مقابل اداره‌تان بنشینید و فکر کنید، در یک اتاق جنگلی، یا در یک کتابخانه دیگر.

  • - محدودیت وقتتان را بهینه تنظیم نمایید Adjust time limit to optimum

بعضی مسائل برای حل ساده هستند اما چانب های وقت آن را نداریم. تنظیم وقت ممکن است کارآیی را برای تنظیم یک چارچوب زمانی خلاصه برای تکمیل کار تسهیل نماید، بعنوان مثال (من قصد دارم این مسائل ریاضی را در 30 دقیقه تمام نمایم). برای حل مسائل مشکل، افزایش چارچوب زمانی از طریق کاهش هیجانات پریشان کننده و آشوب‌گر به شما کمک می‌کند. بنابراین اگر از شما خواسته ‌شود یک مسئله سخت را حل نمایید، مقداری از وقت را درخواست نمایید که برای حذف فشارهای زمانی مناسب باشد اما آنقدر طولانی نباشد که عدم کارآیی را زیاد کند.

- با چند فرد کار کنید: Work with some one

با وجود شرایط مشابه، کار کردن چند فرد دارای مسئله، به نتیجه ‌بهتری از کار یک نفره می‌رسد. بعضی از کارایی‌ها ممکن است از بین برود، بنابراین کارکردن با چند فرد، بهترین راه برای حل مسائل مهم می‌باشد. اگر شما می‌خواهید ترک سیگار را به هدف برسانید، با چند نفر کار کنید.

- یک حالت مثبت با یک سطح تحریک بهینه.create a positive mood with an optimum

افراد وقتی بهتر کار می‌کنند که آنها یک حالت مثبت داشته باشند و بطور نسبی تحریک شده باشند. شما می‌توانید در بعضی از فعالیتهایی که لذت می‌برید درگیر شوید. از جمله؛ گوش دادن به موزیک، خواندن یک قطعه یا می‌توانید درباره پیروزیها (شادیهای) گذشته یا لحظه‌های برجسته‌ای از زندگیتان فکر کنید. برای جلوگیری از احساسات افراطی، می‌توانید از یک روش (راحت کردن) از جمله نفس عمیق کشیدن، شل و سفت کردن عضله‌ها و گفتن به خودتان که افکار مخل کافی است، استفاده نمایید.

- فکر کردن به مسئله بعنوان یک چالش یا فرصت. Think of The problem as a challenge or opportunity

هیچ کس نمی‌خواهد مسئله داشته باشد. بنابراین یا اغلب به حل مسئله به عنوان یک تأسف یا وظیفه غیر خوشایند کاری‌کنیم. چنین نگاه منفی به حل مسئله ممکن است به عملکرد شما را آسیب بزند.

به منظور حفظ یک حالت مثبت و کارکردن روی یک مسئله، فکر کردن به مسئله به عنوان یک چالش یا فرصت مفید است. بنابراین، اگر صدای سگ همسایه شما را عصبانی می‌کند، به این وضعیت به عنوان فرصت تمرین مهارتهای مطالبه حق نگاه کنید.

اگر کامپیوتر شما بالا نمی‌آید، به این وضعیت به عنوان یک فرصت برای چالشی کردن خود نگاه کنید. بطوریکه ممکن است با یک تقلب مواجه شوید. اگر سرمایه‌گذاریتان ناموفق است، شما به این وضعیت به عنوان یک چالش نگاه کنید؛ آیا هنوز فرصتی دارید که شما را ازطریق کسب سود یا سرمایه‌گذاری پولدار نماید؟

- با اعتماد به نفس فکر کنید: Think Confidently       

اعتماد به نفس به شما کمک می‌کند در حل مسئله ایستادگی کنید و اعتماد به نفس به طور قدرتمند از حل موفقیت آمیز مسئله به دست می‌آید. بنابراین درباره حل موفقیت آمیز مسائل گذشته یا حل مسائل دیگر برای افزایش اعتماد به نفس خودتان درباره حل یک مسئله ویژه فکر کنید. افکار مثبت شامل: من مسائل بسیار مهمی را حل کرده‌ام، من می‌دانم چه روشی برای این مسئله بکار بگیرم و اگر به اندازه کافی تلاش کنم می‌توانم مسئله را حل کنم.

- استراحت فکری نمایید. Take a break        

انسانها می‌توانند بر روی یک راه قطعی فکر کردن درباره یک مسئله یا یک طبقه ویژه از راه حلهای ممکن متمرکز شوند. استراحت و فکر کردن درباره موضوعات غیر مرتبط با مسئله به منظور باز شدن ذهن بر روی ایده‌های جدید بعضی مواقع به شما در بدست آوردن راه حل کمک می‌کند. بعضی افراد از خواب بر روی مسئله نفع می‌برند.

- اصرار ورزیدن:  Persist

اصرار ورزیدن در حل مسئله، اغلب اوقات منجر به حل مسئله می‌شود. اصرار کردن پشت کار داشتن در سالهای خیلی دور باعث ساختن دیوار بزرگ چین شده است.اصرار و پشت کار همچنین زمانی را برای حل یک مسئله در اختیار شما می‌دهد. فرصت شما در موفقیت اغلب به صفر می‌رسد وقتی شما دست از کار می‌کشید. با تلاش مداوم، یک شانس بدست می‌آورید. بنابر این اگر بخواهید میلیونر شوید یا چیز مهمی به دست آوردید، اصرار بورزید.

اگر یک راه حل شکست می‌خورد، تلاش نمایید دیگری را اجرا نمایید یا استراتژی دیگری را بکار بگیرید. به خاطر داشته باشید در بعضی مواقع اصرار ورزیدن ممکن است اگر هدف غیر واقعی باشد. مقطع قبول نمودن این که این مسئله‌ای فعلاً قابل حل نیست، روی مسئله قابل حل دیگری تمرکز نمایید صورت می‌گیرد.

استراتژیهای حل مسائل پیچیده: strategies for solve multiple problem

- سبک حل مسئله را منطبق نمایید. Adopt a problem solving orientation

افرادی که برای حل مسئله تلاش می‌کنند توانایی بیشتری از دیگران دارند. این افراد اغلب مسائلی را شناسایی می‌نمایند وقتی که به اندازه کافی کوچک هستند و برای حل ساده می‌باشند و زمان کافی وجود دارد که به آنها اجازه استفاده از استراتژی خوب حل مسئله‌ای را می‌دهد. برای مثال: کاهش وزن کمتر از یک کیلو بسیار راحتر از 5 کیلو می‌باشد. افرادی که منتظر هستند مسائل قبل از اینکه با آنها برخورد نمایند غیر قابل تحمل یا خیر قابل اجتناب باشند ممکن است اضطرابی را تجربه کنند. وقتی که وضعیت به آنها فشار وارد کند که با مسائل درگیر شوند. طبیعتاً جستجوی مسائل برای حل کردن تمایل به جهتی دارد که مسائل زیادی حل شود. یک دانش آموز ریاضی که همه مسائل را در کتاب درسی خوب انجام می‌دهد، بر کسی که نصف تمرین را انجام دهد برتری دارد.

- ارزیابی فوریت را بکار بگیرید. Apply Triage

اغلب مسائل پیچیده‌ای وجود دارد که یک فرد می‌تواند برای حل آنها در یک زمان تلاش نماید. پزشکان مرکز اورژانس رسم ارزیابی فوریت را ایجاد نموده‌اند، که فوریت مسئله سلامتی هر یک از بیماران حاضر را ارزیابی می‌کنند.

در حل مسئله، عاقلانه است که در حین ارزیابی فوریت بررسی شود کدام مسئله شرایط زیر را دارد:

1- بازده پر اهمیت‌تری 2) شانس بیشتری برای حل شدن،  3) حساسیت بیشتر، بنابراین اگر شما بچه سه ساله‌تان را در یک جای پر ازدهام گم بکنید و بچه 8 ساله تان سردرد بگیرد، روی گم شدن بچه متمرکز می‌شوید، زیرا خطر خسارت بسیار بزرگتر از آن یکی است. اگر دو مسئله برای حل کردن دارید، و یکی از آنها مانند تعیین  زمان مسافرت است که به نظر می‌رسد کمی نیاز به گذر زمان دارد، اول بروی آن دیگری متمرکز شوید. اگر دو تکلیف حل مسئله مهم دارید، یکی دو روز وقت دارد و دیگری یک هفته، روی کامل کردن آن یکی که تا فردا وقت دارید، متمرکز می‌شوید. گاهی اوقات مسئله‌ای با اهمیت بازده بیشتر با مسئله‌ای با شانس بیشتر حل شدن یا حساسیت بیشتربا هم متفاوتند. پس مجبور هستید قضاوت خود را بی‌توجه به وزن ملاحظات ارزیابی فوریت بکار بگیرید.

- در یک زمان فقط یک مسئله را حل کنید. Solve one problem at a time

در مواجه با یک مسئله چندگانه، افراد ممکن است امیدواری خود را از دست بدهند و سپس منفعلانه تلاش کنند. وقتی ما با بیش از یک مسئله مواجه می‌شویم، برای حل یکی از آنها در یک زمان متمرکز شوید. بنابراین اگر اضافه وزن دارید یا سیگار می‌کشید، یکی از مسائل را برای کارکردن در هر زمان انتخاب کنید. اگرهمکار تحقیقاتی یا هم خوابگاهتان را درست ندارید یکی از آنها را برای تغییر روش یا حذف کردن انتخاب کنید. اگر می‌خواهید مهارت نوشتن و صحبت کردن را تقویت کنید، یکی از آنها را انتخاب کنید.

[ ٦ مهر ۱۳٩٠ ] [ ۱٢:٢۱ ‎ق.ظ ] [ حسین قهرمانزاده ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

وبلاگ گروهی اساتید و دانشجویان رشته مدیریت دولتی مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد بناب
موضوعات وب
RSS Feed